ضمير ، مستقلا به « سمع » برگردد و « ابصار و قلوب » نيز تابع آن باشد . بعقيدهء ابن عباس منظور اين است كه : اين خدايان مصنوعى و دروغين قادر نيستند كه به پرستندگان خود گوش و چشم و دل داده ، آنها را از نيروى عقل و فهم برخوردار سازند . تنها خداست كه قدرت عطاى اين نعمتها را به انسان دارد و به همين دليل پرستش شايسته و مخصوص ذات بيهمتاى اوست . انْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الْآياتِ ثُمَّ هُمْ يَصْدِفُونَ : مقصود از تصريف آيات ، بعقيدهء كلبى بيان آيات و بعقيدهء بعضى ، متوجه ساختن آيات است به بيان سختىها و نعمتها بنحو روشن و كامل كه باعث تنبيه مردم شود . برخى گفته‌اند : منظور اين است كه آيات ، طورى عرضه ميشوند كه در آن واحد به چند جهت دلالت كنند ، چنان كه معجزات ، در آن واحد بر علم و قدرت خداوند و نبوت و راستگويى پيامبر دلالت داشتند . در هر صورت ، مىفرمايد : ببين ما آيات را چگونه بيان مىكنيم ؟ ! اما اين مردم كافر اعراض مىكنند . يعنى در بارهء آيات تأمل و فكر نميكنند و به آنها كفر مىورزند . اينكه به پيامبر خود مىگويد : ببين ، بخاطر اين است كه خداوند اولا اين موضوع را شگفت‌آور ميداند كه نعمتهاى خود را بطور كامل در دسترس آنها قرار داده و با دلايل حكمت آميز ، اسباب عبرت آموزى آنها را فراهم كرده است و ثانياً موضوع اعراض و پايدارى آنها را در راه كفر . يك استدلال ديگر قُلْ أَ رَأَيْتَكُمْ إِنْ أَتاكُمْ عَذابُ اللَّهِ بَغْتَةً أَوْ جَهْرَةً هَلْ يُهْلَكُ إِلَّا الْقَوْمُ الظَّالِمُونَ : آيا ميدانيد كه اگر عذاب خدا پس از اتمام حجت و آمدن پيامبران ، پنهان يا آشكار ، شب يا روز ، بر شما نازل شود ، تمام مردم ستمكارى كه به خدا كفر مىورزند و در روى زمين فساد مىكنند ، هلاك خواهند شد ؟ برخى گفته‌اند : آنها درخواست ميكردند كه عذاب خدا نازل شود . در جواب